Oeganda 17: IN DE BAN VAN DE GEEST

Rond het middaguur wordt de warmte echt drukkend. Langzaam voortbewegen, veel schaduw opzoeken en niet te druk maken. Maar aan die leefregels houden zich lang niet alle patiënten van psychiatrisch ziekenhuis Butabika in de Oegandese hoofdstad Kampala. Vooral op het grasveld rond de kliniek voor acute opname staan, liggen en zitten tientallen patiënten in de […]


Oeganda 16: GEEN GEINTJES IN KARAMOJA LAND

Karamoja Land is het grensgebied tussen Oeganda en het oostelijk gelegen Kenya. Het is verreweg het meest traditionele, tribale en minst ontwikkelde gebied in het land, en is bewoond door een mix van stammen. De centrale overheid heeft hier weinig invloed. De bevolking leeft van landbouw en veeteelt. In deze droge gebieden is dat niet […]


Oeganda 14: DISPUUT

In een afgelegen dorp in het noorden van Oeganda, tegen de grens met Zuid-Soedan, is ruzie uitgebroken. Een vrouw heeft cassave verkocht aan een andere vrouw in het dorp. De cassave bleek niet meer in orde. De volgende dag komt de vrouw verhaal halen bij haar dorpsgenote die de cassave heeft verkocht. Ze wil nieuwe. […]


OPSTAAN

In de psychiatrische kliniek probeert een verpleegkundige een patiënt te motiveren uit bed te komen. Die heeft daar geen zin in en doet er daarom alles aan om de verpleging af te schepen. “Ik heb zo slecht geslapen. Het is net of ik dood ben.” De verpleegkundige is niet onder de indruk van deze zware woorden. “Het […]


Oeganda 13: MARKTLEVEN

Op  veel plaatsen in op het Oegandese platteland zijn wekelijkse markten. Dat betekent een enorme bedrijvigheid op plaatsen die de rest van de week goeddeels uitgestorven zijn. De marktkooplui kennen elkaar heel goed want zij reizen van weekmarkt naar weekmarkt door de hele regio. Omdat zij lang niet altijd klanten hebben, praten de kooplui vooral veel met […]


Oeganda 12: BATWA

Batwa zijn pygmeeën die verspreid leven over een aantal centraal Afrikaanse landen waaronder het zuidwesten van Oeganda. Zij zijn oorspronkelijke bewoners, te vergelijken met Aboriginals in Australië. Zij vallen op door hun kleine postuur. Van oudsher woonden zij in regenwouden zoals het tegenwoordige Nationaal Park Bwindi, levend in en van de natuur. Zij dragen kennis […]


29 FEBRUARI

In de psychiatrische kliniek komt een patiënt geagiteerd de kamer van een maatschappelijk werkster binnengelopen. De patiënt ziet in de onrust niet dat in de kamer heel iemand anders dan de maatschappelijk werkster bezig is. “Je moet me helpen! Die woning waar ik naartoe moet, dat kan toch niet?” De medewerker die in afwezigheid van […]


ENIG

In een supermartkt ontmoeten twee oudere dames elkaar bij de kassa. Na het afrekenen van hun boodschappen raken ze aan de praat. A: “Loop je moeizaam? Of zag ik het niet goed?” B: “Oh is het te zien? Ik ben vorige week gevallen.” A: “Nou het valt mee hoor, je ziet het eigenlijk niet.” B: […]


GEZONDHEID

In de psychiatrische kliniek krijgt een patiënt een hartinfarct. Het is alle hens aan dek om te volgen of de toestand verergert of zich stabiliseert. Twee potige ambulancebroeders arriveren met een brancard en sluiten de patiënt aan op allerlei mobiele apparatuur. De broeders spreken geruststellende woorden tot de patiënt: op de apparatuur kunnen zij zien […]


Oeganda 10: PASSANTEN

Als een zee die zonlicht weerkaatst, glinsteren de daken van auto’s tot aan de horizon in de spits op een hoofdweg in Kampala. Ze noemen het ook wel: file. En daar is Kampala goed in. Metertje voor metertje kruipen auto’s voort terwijl voetgangers benijdenswaardige snelheidsduivels lijken. Verkopers scharrelen langs de auto’s op zoek naar klanten […]


NOOIT MEER ANDRÉ RIEU

In de psychiatrische kliniek is een man opgenomen die door een opstapeling van problemen depressief is geworden. Hij kan niet veel hebben. Televisie, radio, gesprekken, daglicht: het is allemaal teveel. Hij is opgenomen in de kliniek om met medicatie te starten en een passende dagstructuur te vinden. Na een aantal weken begint hij met halve […]


VOOR ONS TOCH WEL?

Een vrouw van begin 50 wordt onverwacht ernstig ziek. Zo ernstig dat zij een paar weken na de eerste klachten overlijdt. Een verwoestende vorm van kanker. De vrouw en haar man hebben nauwelijks gelegenheid om afscheid van elkaar te nemen en dingen naar elkaar uit te spreken die zij elkaar nog willen zeggen. In sneltreinvaart […]


Oeganda 9: BIER

De hoofdweg door het noorden van Oeganda is roodbruin van zand en aarde, met hier en daar stukken gravel. Op plaatsen waar tropische regenbuien grote stukken hebben weggespoeld, waardoor diepe geulen en kuilen zijn ontstaan, brengen groepen mannen onder leiding van Chinese ingenieurs verbeteringen aan. In andere delen van Oeganda verplaatsen mensen zich veelal per fiets, […]


GELUKKIG NIEUWJAAR

Zoenen of een hand geven? Die vraag dringt zich de hele week op bij tal van ontmoetingen tussen mensen – vooral collega’s – na de jaarwisseling. Zoenen is voor de ene een teken van een warme band, terwijl een ander het klef of zelfs smerig vindt. Handen schudden is dan juist weer afstandelijk voor de […]


Oeganda 8: BETERE WEG? NEE, BEDANKT!

Al jaren rijdt er geen trein meer door Oeganda. Alles gaat over de weg. Tussen steden zijn de wegen meestal van asfalt en in redelijke tot goede staat. Onder leiding van Chinese ingenieurs werken groepen Oegandese mannen aan herstel van slechte wegdelen. Dat herstel is nooit van lange duur omdat de kwaliteit van het nieuwe […]


WIE IS DE PATIËNT

In de psychiatrische kliniek organiseert de ‘geestelijke verzorging’ een kerstviering in een voormalige kapel waar tegenwoordig voornamelijk lezingen en andersoortige bijeenkomsten worden gehouden. Maar zo af en toe, zoals rond Kerst, valt de vroegere kapel terug op haar basis: religie, godsdienst, spiritualiteit en naastenliefde. Bij de viering zijn patiënten en ook medewerkers aanwezig. In de […]


Oeganda 7: GOD ALS BIJRIJDER

Mozes is een devoot christen. Boven zijn hoofd in de bestuurscabine van zijn vrachtwagen bungelt een glimmende hanger met de tekst: God is great. Hij heeft niets te doen. Maar achter hem in de laadruimte is het een drukte van belang. Acht mannen laden zakken meel uit. Zeven van hen lopen per toerbeurt met een zak van […]


Oeganda 6: PLEASE BE SAFE

Gezien de drukte op het strand is het er verbazingwekkend stil. Slechts geroezemoes stijgt op uit de groep mensen aan de rand van Lake George in het westen van het land. Ze werken in tweetallen: controleren vissersnetten op gaten, repareren waar nodig, vouwen alles zorgvuldig in zodat ze de netten gemakkelijk uit kunnen werpen als […]


Oeganda 5: KRACHT

Ergens in centraal Kampala. In de file, zoals zo gebruikelijk in de hoofdstad op grote delen van de dag. Twee jongetjes van een jaar of zeven, met jute zakken over de schouder, scharrelen rond over een veld naast de weg. Ze zijn op zoek naar lege plastic flessen die ze ergens verkopen voor een habbekrats. […]


Oeganda 4: VERKIEZINGSTIJD

Aanhangers van oppositiekandidaat voor de presidentiële verkiezingen in 2016, Amama. Aanhangers van oppositiekandidaat voor de presidentiële verkiezingen in 2016, Amama. Oppositiekandidaat voor de presidentiële verkiezingen met particuliere beveiligers. Aanhangers van de zittende president Yoweri Museveni beplakken een auto met pamfletten.   Verkiezingsbijeenkomst in Kampala.   Verkiezingsbijeenkomst in Kampala.   Verkiezingsbijeenkomst in Kampala.   Verkiezingen in […]


Oeganda 3: BOOS

Verkiezingstijd in Oeganda. Lokale verkiezingen waarbij vertegenwoordigers in alle districten worden gekozen voor het landelijke parlement. Overal in het land hangen posters, zijn bijeenkomsten. De kandidaten van de regeringspartij van president Yoweri Museveni krijgen beduidend minder aanhang op de been dan de kandidaten van de oppositie. Veel ‘aanhangers’ van de presidentskandidaten krijgen betaald om bij […]


Oeganda 2: HOUT

Twee mannen zagen boomstammen tot planken. Die liggen plat op een stellage. De ene houtzager staat onder de planken, de ander er bovenop. Ze trekken en duwen de enorme zaag door het hout. Zwaar en riskant werk waarbij de knieën van de man bovenop het hout het meest gevaar lijken te lopen. Op de achtergrond […]


Oeganda 1: ZAL JE MAAR GEBEUREN

Paniek langs een doorgaande weg in een bosrijke omgeving. Mensen staan een eind van een lege bus opgewonden te gebaren. Wat blijkt: een zwarte mamba is vanuit een boom op het dak van de bus terecht gekomen. Vandaar is hij naar binnen gegleden. Een passagier kreeg de schrik van haar leven toen zij als eerste […]


PRODUCEREN

Er ging een proces van jaren aan vooraf waarbij telkens bleek dat mijn geliefde geen hormonen verdraagt. De pil, een spiraal, allemaal niks. Twee keer was het spiraal zelfs losgeraakt, wat ik als man dan wel weer een stoer idee vond. Maar dat ter zijde. Die lichamelijke klachten door de hormonen zijn natuurlijk allemaal aanstellerij, zei ik […]


NU NOG NIET

Een oude vrouw zit in een rolstoel. Haar kleinzoon duwt de rolstoel voort over de stoep op weg naar de winkelstraat. Onderweg passeren zij een begraafplaats. De vrouw kijkt vanuit haar stoel opzij naar de ingang. Dat ziet haar kleinzoon. Hij vraagt: “Oma, wilt u naar de begraafplaats?” Zij antwoordt: “Nee, nu nog niet.”


VAN HARTE

In het psychiatrische ziekenhuis is een nieuwe verpleegkundige aangenomen. Zij heeft alle procedures doorlopen, het contract is getekend. Dan krijgt zij een brief met informatie over een periodieke informatiedag waar elke nieuwe medewerker van het ziekenhuis aan deelneemt. Na alle feitelijke informatie eindigt de brief met: “We nodigen je van harte uit voor deze verplichte […]


LEVEND KUNSTWERK

Op weg in het Groninger Museum naar een overzichtstentoonstelling van de Groningse drukker en kunstenaar Werkman, loop ik door een andere expositie, van de Chinese kunstenaar Song Dong. Terwijl ik een trap afloop valt mijn blik op een kunstwerk een verdieping lager. Een groot rechthoekig veld. Ik sla weinig acht op de schilderingen in het […]


INDRINGER

De plaatselijke zangvereniging organiseert een feestelijk avondje ter ere van haar 20-jarig bestaan. Voor de bijzondere gelegenheid zijn partners dit keer ook welkom. Er wordt gegeten, gedronken, gelachen, gespeecht over de muzikaliteit en de open, kunstzinnige geest van het koor en natuurlijk wordt er gezongen. Helemaal dolletjes allemaal. Maar er is iets. En niemand spreekt […]


EIKELZUIGER

De strijd is geopend. Wat wordt het woord van het jaar 2015? Is dat sjoemelsoftware naar aanleiding van de georganiseerde Besodemieterung bij Volkswagen? Nee, te voor de hand liggend. En het verhaal loopt nog. De ware betekenis van het woord moet zich nog ontwikkelen door alle komende onderzoeken en bijbehorende doofpotpogingen om de naam Volkswagen […]


HALVE WERELD

Het is herfst. Volgende week gaat de dagtemperatuur plots omlaag. Zeggen ze. Nu merken we vooral nog dat als de zon weg is, de temperatuur flink zakt, dat de dagen echt korter zijn, en dat de bladeren en eikels van de bomen vallen. Die bladeren liggen overal op straat, op fietspaden en trottoirs. De gemeente […]


IN GOEDE HANDEN

Een oudere man met een vergevorderd stadium van Alzheimer was opgenomen in een verzorgingshuis. Zijn vrouw overleed kort tevoren geheel onverwacht. Daarom moest hij per direct uit huis, want alleen kon hij zich totaal niet redden, ook niet met wat de thuiszorg maximaal te bieden had. Dus halsoverkop naar een verzorgingshuis want daar was een […]


WARE LIEFDE

Een buurman staat voor het keukenraam van zijn woning. Hij zwaait naar binnen. “Nou, dahaag!” Het ziet er gemoedelijk uit. Hij draait zich om en loopt weg. Zijn gezicht blijkt op onweer te staan. Wij groeten elkaar. In het voorbijgaan zegt hij: “Vrouwen! Altijd gezeik, verdomme. Maar ja. Wat moet je zonder.”


GEHEUGENTEST

In de psychiatrische kliniek is een dame opgenomen bij wie de geheugenfunctie geleidelijk is afgenomen zonder dat dit echt een klassiek beeld à la Alzheimer heeft gegeven. Er moet nog goed uitgezocht worden wat er precies loos is. Het kan net zo goed een tijdelijke achteruitgang van het geheugen zijn als gevolg van een ander […]


BEMOEI JE ER NIET MEE

Een jonge vrouw met zeer zwaar overgewicht staat op de markt bij een kraam met brood en banket. De typering ‘sloopkogel’ is niet netjes, maar wel passend in haar situatie. In stilte wacht zij haar beurt af zoals de andere klanten op deze drukke marktdag. Als zij aan de beurt is, leest zij haar boodschappenlijstje […]


COULANCE

Nu dit weer. Het treinpersoneel van de Thalys van Brussel naar Parijs waar een man aan boord was gekomen met een heel arsenaal wapens dat hij zogenaamd had gevonden in een Brussels park, heeft een veilig heenkomen gezocht in een acuut levensbedreigende situatie die zich nog nooit eerder heeft voorgedaan. Nu krijgt dat personeel op […]


GEEN NIEUWS

Het was zo’n week waarin niets nieuws was te melden. Ook al is de komkommertijd dan zogenaamd voorbij. ‘Zanger’ Gordon is aangereden tijdens zijn vakantie op een of ander Grieks eiland. Gewoon pech? De bestuurder zou zijn doorgereden. Lullig. Maar waarschijnlijk zat Gerard Joling achter het stuur, als promotieactie voor zijn nieuwe tv-programma met diezelfde […]


SOMEBODY TO LOVE

Eigenlijk wisten we het al in januari: dit wordt zo’n jaar dat iedereen bij zal blijven. 2015. Het begon met een gruwelijke schietpartij op een linkse krantenredactie in hartje Parijs waarbij een goed deel van die redactie werd uitgemoord. Geen ongelukje zo van: bom op de verkeerde plek of tijd laten afgaan. Nee, gericht en […]


ROOMSERVICE!

In de psychiatrische kliniek is een stagiaire begonnen aan haar eerste week. Zij heeft de opdracht gekregen om incontinentiebroekjes – eigenlijk gewoon luiers maar dat klinkt zo oneerbiedig, vinden we tegenwoordig – neer te leggen op kamers van enkele patiënten die deze gebruiken ’s nachts. Joviaal als zij is probeert zij dit met een grapje […]


HET HUIS HUILT

Bij leven was Rudolf altijd een groot bezinner. Met een depressieve inslag als welhaast logisch gevolg. Hij lag in een constante worsteling met zijn getob over alles waar je maar over tobben kan. Dat maakte hem kwetsbaar: hij kon nergens van op aan en twijfelde aan alles. Maar het maakte hem net zo krachtig: hij […]


BENT U DAAR NOU ALWEER?!

Een oude man moet in drie maanden tijd zijn dochter, zijn vrouw en zijn zusje begraven. Als hij voorafgaand aan de begrafenis van zijn zusje bij de bloemist langsgaat om een bloemstuk te bestellen voor op de kist, vraagt de bloemist: “Bent u daar nou alweer?!” Bij beide mannen verdwijnt hun ongemak in een bevrijdende […]


GEEN HOND THUIS IN ALPHEN

Natuurlijk zijn er geen menselijke slachtoffers gevallen. In Alphen wil je niet dood gevonden worden, dus woont er niemand. Dat is ook de reden dat bij de psychotische moordpartij van Tristan van der Vlis enkele jaren geleden uiteindelijk ‘maar’ zes slachtoffers gevallen zijn. Het waren er veel meer geweest als hij in welke andere plaats dan ook had […]


ZO KOMT DE OORLOG WEL DICHTBIJ

Ik ben op vakantie met mijn vriendin. Wandeltocht in de Pyreneeën. Ver weg. Maar we willen natuurlijk altijd dicht bij onze vrienden zijn. Die van Facebook voorop. Maar ook die van de tweede categorie, die geen interesse in Facebook tonen. Vrienden zouden zich zorgen kunnen maken over onze onderneming. Vakanties naar Tunesië en Griekenland gelden […]


REIZEN VERLEGT JE GRENZEN (?)

Een verjaardag. Een zomerse barbecue eigenlijk. Een uitdaging diende zich aan die alle feestgangers in beweging bracht. Het kostte de man van het feestvarken namelijk grote moeite om in de forse regenbuien het provisorische regenscherm niet te ver te laten doorzakken onder het gewicht van het water waardoor het zou wegzakken naar het vuur of […]


Foutje, bedankt!

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov legt bloemen bij de Nederlandse ambassade in Moskou op de eerste ‘verjaardag’ van de vliegramp van vlucht MH17. Dat is zoiets als de advocaat van Anders Breivik die bloemen legt bij het kantoor van de Noorse Arbeiderspartij op een verjaardag van het bloedbad op het eilandje Utøya. Je […]


TIJD OM OP TE STAAN

Ik werk als verpleegkundige een dag op een afdeling in het psychiatrische ziekenhuis waar ik lang niet ben geweest en de patiënten niet ken. Een vast teamlid vraagt me mevrouw Jansen te wekken. Zij is een oudere dame met een lichte psychotische ontregeling waarvoor een korte opname in de kliniek nodig was. Van patiënten wordt […]


BEGRIP

In de psychiatrische kliniek is een medewerker van het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ) op bezoek om bij een patiënt vast te stellen welke zorg hij thuis nodig heeft na ontslag uit de kliniek. Daarbij maakt de medewerker gebruik van het dossier van patiënt. En hij gaat in gesprek met de man. Maar die is nog […]